This a series of videos that I will upload every week from my music travel to Ghana in 2024. It is mostly kologo and other fra fra musicians playing their own and local music! Check the descriptions in youtube for information about the musicians, their contact details, the song and the occasion. Activate greek or english subtitles to get the meanings of the songs!
02.04.2024
Akubire Matthew - Aye Akodoro Na eye wo / Don't be lazy
Το Κολόγκο είναι ένα δίχορδο όργανο από την Γκάνα και πιο συγκεκριμένα, από τα βόρεια της χώρας και προέρχεται από τη φυλή Fra fra. Είχα την τύχη να επισκεφτώ αυτά τα μέρη και να γνωρίσω κάποιους πολύ καλούς μουσικούς του κολόγκο το 2016. Μερικά χρόνια μετά, μου ξύπνησε η ιδέα να αναβιώσω αυτό το ταξίδι και τη μουσική του, φτιάχνοντας ένα κι εγώ.
Εδώ ένα λινκ με πληροφορίες και ένα βίντεο από το ταξίδι μας όπου παίζει ο αγαπημένος Asaa Naho, για να καταλάβετε περι τίνος πρόκειται!
Ας δούμε την διαδικασία κατασκευής του (στην Κρήτη, με ό,τι υλικά βρεθήκαν εδώ!)
Πρώτο στάδιο, έψαξα για τα δέρματα. Ήταν Πάσχα του 2021 και περνούσαμε από το νότιο Ρέθυμνο. Εγώ γενικά εκείνες τις μέρες έψαχνα έαν κάποιος γνωστός θα έσφαζε για το Πάσχα και θα μπορούσε να μου δώσει το δέρμα (που συνήθως πετιέται) για να το χρησιμοποιήσω για ασκό τσαμοπούνας. Στο δρόμο, κι ενώ ήμασταν στο αμάξι, βλέπω κάποια δέρματα αφημένα έξω από μια αποθήκη. Κατεβαίνω και ρωτάω, κάποιος έιχε την ίδια μέρα σφάξει πολλά ζώα για το Ρέθυμνο και είχε κρατήσει τα δέρματα. Με την κουβέντα μου χάρισε δυο. Σημείωση – αυτά δεν θα μπορούσαν να γίνουν ασκός γιατί το γδάρσιμο είναι διαφορετικό και πρέπει να γίνει με συγκεκριμένο τρόπο και όχι με τον κοινό/γρήγορο. Οπότε αποφάσισα να πάρω έστω δύο δέρματα για να τα κρατήσω, είτε για κρουστό είτε για..κολόγκο!
Τα άφησα σε μια σακούλα με αλάτι για λίγο καιρό, για να το αποροφήσει και να μη σαπίσει.
Έπειτα τα έβαλα σε ένα μείγμα νερού με ασβέστη για μερικές ώρες, ώστε να μπορώ να αφαιρέσω την τρίχα εύκολα.
Μείγμα νερού με ασβέστη
Αφαίρεση τρίχας με σπάτουλα
Αφού έβγαλα την τρίχα με τη σπάτουλα και το χέρι, καθάρισα/έκοψα και τα χοντρά λίπη απο το δέρμα με μαχαίρι και ξυραφάκι. Μετά ήταν η ώρα του τεντώματος. Χωρίς να ξέρω πολλά και από πληροφορίες που έχω ακούσει προφορικά, αποφάσισα να τα απλώσω και να τα τεντώσω, αφήνωντας τα στον ήλιο για μερικές μέρες. Το έκανα χρησιμοποιώντας μια παλέτα για το καθένα, τρυπώντας τα και δένοντας τα με πολλά κομματάκια σχοινί, που το καθένα τέντωνε το δέρμα ακόμα περισσότερο. Σημείεωση, τα άπλωσα όταν ήταν βρεγμένα.
Τέντωμα δέρματος
Πάμε στο άλλο κομμάτι του οργάνου. Το σκάφος. Στα μοντέρνα δυτικά όργανα τα σκάφη φτιάχνονται συνήθως από ξύλο, όμως ένα πολύ συνηθισμένο φυσικό σκάφος και ηχείο είναι η κολοκύθα. Στην Αφρική, χρησιμοποιούν ένα είδος κολοκύθας που το λένε calabash, υπάρχει σε διάφορα μεγέθη και σχήματα και μπορεί να είναι έως και πολύ χοντρό σε διάφορες περιπτώσεις. Εγώ το πιο κοντινό που είχα στην Κρήτη ήταν η νεροκολοκύθα. Στο ίδιο ταξίδι στο νότιο Ρέθυμνο, που ήμουν στην αναζήτηση και για νεροκολοκύθες, κάποιοι φίλοι που με φιλοξενούσαν μου χάρισαν μία που είχαν μεγαλώσει στον κήπο τους, και που είχε πολύ κατάλληλο σχήμα για όργανο. Η νεροκολοκύθα όμως επειδή είναι πολύ λεπτή, χρειάζεται κάποια ενίσχυση για να αντέξει τις τάσεις του δέρματος. Οπότε την ενίσχυσα με ένα λεπτό λυγισμένο ξύλο, από ένα παλιό κόσκινο.
Ενίσχυση κολοκύθας
Επόμενο στάδιο, ενώ έχουν περάσει κάποιοι μήνες και έχει έρθει ο χειμώνας σιγα σιγά. Είναι ωραία εποχή ο χειμώνας για κατασκευές και δημιουργίες. Έχουμε το δέρμα έτοιμο ξεραμένο και την κολοκύθα ενισχυμένη και κομμένη.
Επίσης έχω ξυλόκολλα, καρφάκια ταπετσαρίας/καναπέδων (κάτι σαν ενισχυμένες πινέζες) και ένα καλό φίλο που θα με βοηθήσει στην ένωση των δυο. Αλείφουμε τις επιφάνειες με ξυλόκολλα. (θα μπορούσε να γίνει και χωρίς κόλλα η διαδικασία) Αυτό που κάνουμε είναι ότι έχουμε την κολοκύθα στη μέση, κάθομαστε απο τις δύο πλευρές, τραβάμε το δέρμα να τεντώνει και βάζουμε ένα ένα αντιδιαμετρικά τα καρφάκια.
Κάρφωμα Δέρματος
Αφού μπούν όλα τα καρφάκια, στο τέλος με ένα ξυραφάκι έκοψα το δέρμα σύριζα με τα καρφάκια και μετά το αφήνω να στεγνώσει.
Ο ήχος του είναι κάπως έτσι.
Τώρα προχωράμε στο κομμάτι του μπράτσου, όπου θα παίζουμε και θα δένονται οι χορδές. Πήρα από το χρωματοπωλείο της γειτονιάς ένα ξύλο για φτυάρι, το μεσαίο πάχος. Το έκοψα για να το κοντύνω λίγο. Μετά του πέρασα δύο μονά κλειδιά (τα ίδια που έχουμε σε μπουζούκια κτλ) και από την κάτω μεριά έκανα μία εγκοπή και δύο προεξοχές. Για να μπορέσω να περάσω τις χορδές με θηλιά. Για πάνω καβαλάρη στο μπράτσο, έσφιξα ένα σύρμα στο ξύλο πάνω στο οποίο ακουμπάνε οι χορδές, και ένα κομμάτι δέρματος που τις πιέζει προς τα κάτω. (αντίθετη πίεση ώστε να κάνουν πάντα καλή επαφή) Τέλος, στο πάνω μέρος του ξύλο, κάρφωσα ένα καρφί στο οποίο πέρασα τρία καπάκια απο μπύρες χτυπημένα με σφυρί. Αυτά θα χρησιμέψουν στο να “βρωμίσουν” λίγο τον ήχο, πιάνοντας τις δονήσεις από τις χορδές. Οι χορδές είναι πετονιές ψαρέματος, στην περίπτωση μου πάχη, 1.2 και 1.4. ‘Όλα αυτά μπορείτε να τα παρατηρήσετε στις επόμενες φωτογραφίες.
Ωραία.. έχουμε φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο.. η ώρα έχει πάει γύρω στις 02.00 τα ξημερώματα, αλλά δεν μπορώ να σταματήσω. Θέλω να το ακούσω σήμερα. Τώρα πρέπει να ενώσουμε το σκάφος με το δέρμα. Είναι ένας τόσο απλός και έξυπνος τρόπος. Ευτυχώς έχει διασωθεί ένα βίντεο από το ταξίδι μας στην Γκάνα όπου ένας τεχνίτης βρίσκεται σε αυτό ακριβώς το στάδιο οπότε μπόρεσα να δω ακριβώς πως το κάνει.
Το δέρμα έχει στεγνώσει και τώρα θέλουμε να του κάνουμε μερικές τρύπες για να μπει μέσα το ξύλο.
Πρώτη τρύπα
Η πρώτη γίνεται ψηλά κοντά στην αρχή της κολοκύθας. Είναι λίγο μικρότερη από το ξύλο, γιατί μετά βρέχοντας το έχει τη δυνατότητα να τεντώσει το δέρμα. Κάνουμε άλλες δύο. Στα σημεία που φαίνονται στη φωτογραφία.
Τρεις τρύπες
Σε αυτή τη φάση βρέχουμε το δέρμα να μαλακώσει. (ορίστε και δύο βίντεο με τον ήχο του σκάφους πριν και μετά το βρέξιμο)
Τώρα που είναι βρεγμένο ερχόμαστε και περνάμε το ξύλο μέσα από την πρώτη τρύπα, το βγάζουμε από τη δεύτερη και το ξαναβάζουμε στην τρίτη, όπως θα έκανε μία βελόνα.
Πέρασμα ξύλου
Τώρα έχει μείνει ένα τελευταίο στάδιο. Αφού το ξύλο έχει περάσει απο τις τρείς τρύπες και έχει σχεδόν ακουμπήσει στο τοίχωμα της κολοκύθας, πρέπει να βάλω έναν καβαλάρη, ώστε να ακουμπάνε οι χορδές και να περνάει ο ήχος στο όργανο. Αυτό γίνεται κάνοντας δύο μικρές τρυπούλες στον κάθετο άξονα του ξύλου κοντά στο τέλος της κολοκύθας, όπου θα μπούν και οι χορδές. Και με ένα μικρό κομμάτι (πικροδάφνης στην περίπτωση μου) το οποίο κάνω μυτερό απο τις δύο πλευρές, το περνάω από τις δύο τρύπες και στερεώνεται πάνω στο δέρμα. Τέλος, θέλουμε να ανοίξουμε μια άλλη μικρή τρυπούλα, στο τέλος τέλος του ξύλου για να φανερωθούν οι εξοχές που έχουμε φτιάξει στο ξύλο, και να περάσει απο κεί η θηλιά των χορδών.
Έτοιμο!
Εκκρεμούν ίσως να γίνουν και κάποιες άλλες δουλίτσες, όπως πέρασμα ζώνης η και βερνίκωμα του ξύλου, αλλά για τώρα θα το αφήσω εδώ. Ορίστε και μια φωτογραφία με το αδερφάκι του, το πρώτο κολόγκο που έφτιαξα πέρυσι.
Και μετά από λαική απαίτηση και ένα βίντεο όπου το παίζω και τραγουδάω!
Το πρώτο είναι το Δεν έχω μπρος, ένα κομμάτι που είχα γράψει στην τσαμπούνα πριν κανα δυο χρόνια και το κάναμε πραγματικότητα, με
το Λευτέρη στο Νταούλι και το Σταμάτη στο χορό. Ευχαριστούμε τη Νεφέλη
και τη Δάφνη για το βίντεο και τον Ιωσηφ για το μάστερινγκ.
--
The first one is Δεν έχω μπρος (I have no forwards), the second piece I
wrote on the bagpipe a couple of years ago. It is a collaboration of
different people whose names you can read on the description. There are
english subtitles!
Το δεύτερο είναι η Καραντίνα Σβαρνιάρα, ένα βίντεο που γυρίσαμε σε ένα φαράγγι το Γενάρη μαζί με τα Ματζούνια. Την κινηματογράφηση επιμελήθηκαν η Νεφέλη και ο Άρης, και τον ήχο ο Ιωσήφ. Ευχαριστούμε τους φίλους που μας έστειλαν όλα τα ωραία στιχάκια στο live streaming του Ιανουαρίου, και βγήκε αυτό το κομμάτι! (η μάλλον μεγάλωσε)
--
The second one is Καραντίνα Σβαρνιάρα,
which could be freely translated as "Clumsy quarantine" and it is a
remake of a traditional tune, shot in a gorge with our band Matzounia
and really nice team of cinematographers. A
lot of the lyrics were born in the live streaming we did in January
when we asked friends from all around to send us lyrics on this tune
during the concert. It
is actually a game about selling something, to do something else. In
the end we sell our instruments that's why we are only left with the
voices!
Αυτό το ποστ είναι μια μικρή παρουσίαση της δημιουργικής απασχόλησης κατα τη διάρκεια της καραντίνας. Είναι μια πρώτη προσπάθεια για πραγματοποίηση ενός ονείρου που είχα εδώ και κάμποσο καιρό.. την ηπειρώτικη τσαμπούνα!
Ο πιο συνηθισμένος τύπος τσαμπούνας είναι αυτός που έχει δύο πανομοιοτυπους αυλούς με πέντε τρύπες. Δηλαδή ο κάθε αυλός μπορεί να παίξει έξι νότες ίδιες με τον άλλο. Οπότε έστω ότι όλες οι τρύπες κλειστές είναι ΦΑ*, τότε οι νότες θα είναι ΦΑ-ΣΟΛ-ΛΑ-ΣΙβ-ΝΤΟ-ΡΕ. Οι δύο αυλοί παίζονται με τα τρια δαχτυλα του ενος χεριού και τα δύο του άλλου πατώντας και τους δύο ταυτόχρονα.
*(βάζω το ΦΑ γιατί αυτή είναι η τονικότητα στην οποία έφτιαξα εγώ την τσαμπούνα μου ώστε να ταιριάζει και με τις τονικότητες του κλαρίνου)
Η ηπειρώτικη τσαμπούνα έχει δύο αυλούς οι οποίοι παίζονται ξεχωριστά με τρία δάχτυλα του κάθε χεριού. Δηλαδή έχουμε δυο φωνές οι οποίες μπορούν να παίξουν απο τέσσερις νότες η καθεμία. (διαφορετικές μεταξύ τους)
Η ιδέα αυτή είναι παρμένη από τους ρόλους στα πολυφωνικά ηπειρώτικα τραγούδια. Η ψηλή φωνή έχει το ρόλο του παρτή (αυτού που αφηγήται και παίρνει τη μελωδία) και η χαμηλή του γυριστή (αυτού που γυρίζει η κλώθει και γεμίζει ρυθμικά το τραγούδι).
Έτσι ο αριστερός αυλός του γυριστή έχει τις νότες ΡΕ-ΦΑ-ΣΟΛ-ΛΑ ενώ ο δεξιός του παρτή έχει τις νότες ΣΟΛ-Σιβ-ΝΤΟ-ΡΕ. (όπως θα δείτε πιο κάτω έχει και μια εξτρα τρύπα με την οποία θα μπορούσε θεωρητικά να παίξει κι αυτός ΡΕ μπάσο αλλά για την ώρα δε χρησιμοποιείται.
Σχεδιάγραμα των νοτών που βγάζουν οι αυλοί
Η τσαμπούνα έτοιμη με τα κέρατα
Παρακάτω θα βάλω κάποιες φωτογραφίες απο την κατασκευή και κάποια δύο ακόμα βίντεο με τον ήχο και το παίξιμο.
Είναι μια πρώτη προσπάθεια κατασκευής και ιδέας που θέλω να μοιραστώ σε αυτό το στάδιο. Ακόμα καλά καλά δεν έχω μάθει να παίζω, γιατί το σκεπτικό του παιξίματος είναι κάπως πολύπλοκο. Ελπίζω ενδιαφερόμενοι κατασκευαστες ή παίχτες να επικοινωνήσετε για να τη βελτιώσουμε μαζί και να ίσως να την (επανα)φέρουμε στη μέση του χορού στα ηπειρώτικα γλέντια!
Μπορείτε να μου γράψετε σε αυτό το ημεηλ dimitrisathanas@hotmail.com
Καλό καλοκαίρι και καλή δύναμη!
Δήμήτρης
ΑΣΚΟΣ
Παραλαβή από τον τσοπάνη στο χωριό και πλύσιμο
Αλάτισμά και φύλαξη σε σακούλα για δυο βδομάδες
Μετά απο δυο βδομάδες κούρεμα
Αφαίρεση λίπους
Στέγνωμα
Δέσιμο ασκού
Δέσιμο επιστόμιου
Τελευταίο στέγνωμα δεμένο
ΤΣΑΜΠΟΥΝΑ/ΜΑΝΤΟΥΡΑ
Διπλομάντουρο σκέτο
Ξεχωριστά αυλοί και κέρατα
Επιστόμιο με τάπα απο πλαστικό
...και ένα πιο πρόσφατο βίντεο με τη δεύτερη τσαμπούνα που έφτιαξα σε πιο ψηλή τονικότητα (ΝΤΟ).
.
...και ακόμα ένα (μοντέλο) καινούριας ηπειρώτικης τσαμπούνας σε ΣΟΛ/ΛΑ.
είναι δύο διδυμάκια, ένα για μένα και ένα για ένα φίλο
Εδώ μερικά κομμάτια που δουλέυουμε με την παρέα στην Αθήνα, Δάφνη/ κλαρίνο, Θάνο/βιολί, Κατερίνα/ κρουστά και γω στο λαούτο. Τραγουδάμε και δουλέυουμε καινούρια κομμάτια δικά μας που έχουν βγει μέσα απο τις παραδοσιακές μελωδίες και σοφίες που μαθαίνουμε τόσο καιρό.. Εδώ είναι ηχογραφημένα πρόχειρα απο πρόβες μαζέμάτα αλλά
ελπίζουμε και σκοπεύουμε σύντομα να τα καταγράψουμε (αυτά και άλλα) με ένα πιο καθαρό και οργανωμένο τρόπο!
Αμαν γιαρει
Σκοπός που από κάπου μου' ρθε πριν μερικούς μήνες στην Κρήτη. Και μέσα απο την παρέα μας έγινε κάπως έτσι. Οι μαντινάδες δεν είναι στάνταρ, στη συγκεκριμένη βερσιον όμως λέμε για τα χωριά και την κοινότητα κυρίως.
Πόσες φορές
Εμπνευσμένο μελωδικά από την καληνυχτιά, γνωστός σκοπός στα δωδεκάννησα και μικρασία. Και στιχουργικά, από τις τόσες σιωπές που υπάρχουν στις ζωές μας.
Πρώτα φύλλα
Κομμάτι της Δάφνης, περασμένο στην παρέα σιγά σιγά βρίσκει το δρόμο του!
Ήπειρος και Αλβανία
Τους στίχους αυτούς τους έγραψα μέτα από ένα ταξίδι στην Αλβανία και έχοντας γνωρίσει κάποιους Ηπειρώτες στην Αθήνα.. μια έκκληση για να είμαστε όσο το δυνατόν ενωμένοι και να ξεχνάμε τα σύνορα που μας βάζουν τα όποια κράτη και συστήματα αλλά και τα μίση και αντιπαλότητες που οι ίδιοι η οι οικογενειες μας τρέφουν προς τους ''αλλους''..
Lefteris Grigoriou
is a multi instumentalist, teacher and composerfrom
Athens, Greece. Lefteris has been since 1995 running a percussion
school in Athens, called Ta Krousta Tis Taki, where he teaches Djembe
and african rhythms as
well as greek rhythms and percussion. He travelled a lot thourgh west
Africa learning the local music with great teachers. He has played and
travelled all over Greece with different groups also playing the
Askomadoura and Gaida which are two greek versions
of the bagpipe. The last years he has been performing with his Ngoni, a
harp from west africa, combining the african rhythms and forms with the
greek music and improvised verse singing of fifteen syllables, called
Mantinades. So came up the project name Afromantinades!
Germany Netherlands Spring Tour with Ell Sol (12-21 April)
Hello everybody! Really happy to announce one more tour with my brother Joan! :) 12 - Zeitz, Germany w Caracol Kunst(h)aus Zeitz (alte Stadtbibliothek), Rahnestrasse 20 13 - Leipzig, Germany w Caracol 14 - 19.00 - Warschauer Str. Berlin, Germany w Caracol 19 - 20.00 - El Atiko - Den Haag, Netherlands 20 -Leiden, Netherlands 21 - 19.00 - WAAU Sessions#2, Rotterdam, Netherlands
Ell Sol & OneMansNoise Spring tour 2019
12-21 April in Germany and Netherlands
Ell Sol (Joan Mena) is a Catalan singer-songwriter whose intense, groundbreaking performances push the boundaries of contemporary music with the soul and sensibility of an artist looking to connect in deeper ways with his audiences. With songs sung primarily in his native Catalan, his lyrics transcend language with penetrating melodies and a familiar but unconventional delivery that leaves you wanting to put your palms together or jump to feet and dance. Ell Sol combines the rich, melodic intensity of flamenco with whimsical shanties strummed on his ukulele or other unusual instruments he plays while casually strolling through the crowd interacting with a unique brand of showmanship seldom seen today.
review by Richard Morris
OneMansNoise is the project of Dimitris from Athens. Acoustic concerts, with the main instruments being the lute and the voice, bringing stories and melodies from the traditions of Greece and around the world as well as own compositions based on traditional forms. Lately including also some wind instruments, like flutes and pipes and always inviting the people to join in any possible way in a small acoustic setting..!
Joan and Dimitris have been friends and music companions for years after meeting in Netherlands in 2013. Together they travelled with music in Greece, Netherlands, Germany, Poland, UK, Spain, Ghana and now meet once again after a while, for a new little exploration journey in the spring of northern Europe.
For the first three concerts, Caracol will be joining the team. She is based in Berlin and has been part of the polyphonic group Ena Matso Kores the last years. She brings different stories and songs that will be sung together through polyphonic encounters and explained and translated through moving shadows..!
-- πληροφορίες στα ελληνικά κάτω απο τις φωτογραφίες! -
Guten morgen!
Καλημέρα!
This is a post to present some of the work that I have been doing the last year, with this amazing group of women in Berlin. We met more or less one year ago, and since then we did quite some concerts, recordings and gatherings, learning and sharing our common love for music and traditions.
The name of the group is Ena Matso Kores (Ένα Μάτσο Κόρες) - which in greek means "a bunch of daughters/women". They sing polyphonic vocal music from different areas, such as Epirus, Macedonia, Balkans, Aegean Sea down to Bolivia and Brazil.
Here are some links that you can browse into, for more info and sounds!
p.s. Here is also a link from Elena Botica... amazing singer flutist/accordionist, with whom we have been collaborating and singing together with Kores when we are all together in Berlin! https://soundcloud.com/elenaboticamusic
And a link for Pleiades, the group where sings Stella Grigkovits, who is somehow the mother of the Kores group in Berlin.. gathering everybody and teaching all the precious songs that she knew! http://pleiades.org.gr/
Αυτό το ποστ είναι για να παρουσιάσω ένα κομμάτι της δουλειάς που κάνουμε τον τελευταίο χρόνο, με το σχήμα Ένα Μάτσο Κόρες από το Βερολίνο! Γνωριστήκαμε περίπου ένα χρόνο πριν, και από τότε έχουμε κάνει αρκετές συναυλίες, ηχογραφήσεις, μαζέματα, πρόβες και μοίρασμα της αγάπης που έχουμε για τα τραγούδια, πολυφωνικά και μη, παραδοσιακά και μη!
Το γκρουπ αυτό υπάρχει εδώ και δύο - τρία χρόνια με βάση το Βερολίνο και ασχολούνται με πολυφωνικά τραγούδια από διάφορες περιοχές. Κοινή αγάπη τα ηπειρώτικα πολυφωνικά αν και τραγουδουν μουσικές από όλα τα βαλκάνια, αιγαίο μέχρι όπου πάει το ενδιαφέρον και η σύνδεση.. πχ σεφαρδίτικα, παλιά ισπανικά η λατινοαμερικάνικα τραγούδια.
και πιο πάνω έχω βάλει κάποεις φωτογραφίες από συναυλίες!
Τα λέμε!
Δημ.
Υ.Γ. Εδώ και ένα λινκ από την Elena Botica.. τραγουδίστρια/ φλαουτίστρια και ακκορντεονίστρια, μαζί με την οποία τραγουδάμε και παίζουμε όταν βρισκόμαστε όλοι μαζί στο Βερολίνο! https://soundcloud.com/elenaboticamusic
Και ένα λινκ για τις Πλειάδες, το πολυφωνικά σχήμα που συμμετέχει η Στέλλα Γκρίγκοβιτς.. κατα κάποιο τρόπο μητέρα των Ένα Μάτσο Κόρες.. μιας και πήρε την πρωτοβουλία να δημιουργηθεί αυτό το γκρουπ και να μοιραστεί όλα τα όμορφα τραγούδια που έχει μάθει με τα χρόνια! http://pleiades.org.gr/
Τον Ιούνιο στο Ηράκλειο θα παρουσιάσουμε τέσσερις παραστάσεις Καραγκιόζη, με το καραγκιοζοπαίχτη Χρήστο Συρμακέζη και τη βοηθό του Μαρια Βουρλιωτάκη. Εγώ και ο Γιώργος θα συνοδέψουμε με λαούτο και βιολί, και τα τραγούδια του κάθε ήρωα!
Ημερομηνίες 07,14,28 Ιουνίου, Πέμπτες, 21.00 στην αυλή του Διαρτηρητέου, Θεοτοκοπούλου 14, στο Ηράκλειο.
Ελάτε να φάμε να πιούμε και νηστικοί να κοιμηθούμε!
Κι αν είμαστε πολλοί μπορεί και να χορέψουμε.!
This Friday 11th of May we are doing our first concert with a new formation in Berlin. It is a trio with Soulman on the double bass, Vidilust on the Violin and me on the lute. We are doing it in Meuterei, Kreuzberg and the aim is to support financially the project of rebuilding Libertatia squat in Thessaloniki, that was burned down by nationalists some months ago. You can read more info in english and german here. https://rebuildlibertatia.noblogs.org/
And the blog of the squat in greek here http://libertatiasquat.blogspot.de/
We will be playing acoustically, mainly traditional music from the aegean sea but also our own music based on traditional forms. Here are a couple recs from our duet with Soulman last autumn.
Το κείμενο που διαβάζεις αποτελεί μια καταγραφή της εμπειρίας που ζήσαμε
ταξιδεύοντας το καλοκαίρι του 2017 στην Ήπειρο. Ήταν δεύτερο μεγάλο ταξίδι
που κάναμε μαζί με τη Δάφνη σε αυτή την περιοχή. Αυτή τη φορά εγώ
ταξιδεύοντας πλεον με λαούτο κι αυτή με το κλαρίνο της. Ψάχνοντας και
παίζοντας μουσικές, γνωρίζοντας ανθρώπους και τόπους. Αποτελείται από δύο
κομμάτια. Το πρώτο είναι ένα ημερολόγιο το οποίο έγραφα κατά τη διάρκεια
του ταξιδιού και το δεύτερο σχόλια και σκέψεις που γραφτήκαν σε δεύτερο
χρόνο. Αποφάσισα να κρατήσω τη δομή του ημερολογίου, αν και δεν είναι
αφηγηματική, και να προσθέσω σε διάφορα σημεία τις σκέψεις. Μπορείς να τα
ξεχωρίσεις εφόσον οι σκέψεις σε δεύτερο χρόνο είναι με πλαγιαστή
γραμματοσειρά. Τα γραπτά αυτά έχουν διάφορες μορφές, από περιγραφή των
εμπειριών, μέχρι ποιήματα ή πληροφορίες για τον τρόπο του τραγουδίσματος,
κοινωνιολογικές/ προσωπικές παρατηρήσεις. Όπως και στο προηγούμενο
ταξίδι το 2015, δημοσίευσα μια συλλογή από ηχογραφήσεις/ τραγούδια. Αυτή
τη φορά όμως ένιωθα την ανάγκη να συνοδευτεί από αυτό το κείμενο, για να
είναι η δημοσίευση πιο κοντά στην εμπειρία μας. Δεν έχει συγκεκριμένο σκοπό,
πέρα από το να ενημερώσει και να προβληματίσει ή να δημιουργήσει
ερεθίσματα και εντυπώσεις.
Ξεκινήσαμε το ταξίδι μας στον Αμμότοπο, βόρεια της Άρτας, επισκέπτες σε ένα
φίλο, σε μια βδομάδα ηρεμίας και συντονισμού. Για αυτό και τα πρώτα γραπτά
είναι περισσότερο αποτέλεσμα δημιουργικής/ εσωτερικής σκέψης και επαφής με
τη φύση.
Αμμότοπος, #1
Οι ήχοι της φύσης, είναι από μόνοι τους σοφία, είναι πηγή για δημιουργία, για
μάθηση, για επικοινωνία.
Εμείς έχουμε πέντε αισθήσεις, τα φυτά πόσες; Η ποιές; Πως μπορούμε να προσπαθήσουμε να τις αισθανθούμε, να τις καταλάβουμε; Μια γαρδένια μαραίνεται, όταν το ταίρι της, δεκα χιλιόμετρα μακριά, πεθάνει. Ένα τζιτζίκι γεννιέται και πεθαίνει για να τραγουδήσει για τον έρωτα. Τα γιοφύρια στη βάση έχουν ξύλο, που μέσα στο νερό κρατεί γερά.
Η ζωή στη φύση να μην αργήσει, γιατί μεστην πόλη, θα πεθάνουμ ́όλοι Τούτη γης με τα τσιμέντα, δε σηκώνει κοπλιμέντα
Τούτη γης με τα ποτάμια..
Αμμότοπος, #2
• Θολό που’ ναι το χρώμα
Το πρώτο κομμάτι που έγραψα όντας στην Ήπειρο!
Αμμότοπος, #3
Πάντα θαύμαζα την παράδοση για τη συμπυκνωμένη σοφία της, αλλά ποτέ δεν
υποτάχθηκα σε αυτή.
Ψάχνοντας τις φόρμες
Βρίσκοντας τες
Τις ανάγω σε απαραίτητες
Γράφω ένα τραγούδι
Αφού έχω ζωγραφίσει τα κουτάκια
Μέσα στα οποία θα γεννηθεί
Δεν είναι καιρός για τετραγωνοποιήσεις.
Η ζωή με μέτρο και η ψυχική ικανοποίηση
-Ενάντια - Στην εμμονή και το απωθημένο.
Τραγούδα το στίχο που διάλεξες
Με μάτια στραμμένα στην ειλικρίνεια
Μίλα στον ανθρωπο που κάνει τη
Φαντασία σου να διογκώνεται
Ήρθα στη Ήπειρο ελκόμενος από την παράδοση. Από το παρελθόν, τη γνώση,
την αγριάδα, την περιέργεια.Ήρθα να ψάξω και να εμβαθύνω.
Θέλω χειροπιαστά αποτελέσματα; Αποδείξεις η ντοκουμέντα; Ή να χρησιμοποιήσω τα ντοκουμέτα ως αφορμή
για να στήσω/ζήσω καταστάσεις; Να εμβαθύνω σε τι; Αν όχι στη σχέση μου με τους κοντινούς ανθρώπους, τη σχέση μου με τον τόπο και την παράδοση. Καλό το σκάψιμο προς τα πίσω/ μέσα
Αλλά κάπου θα βρεις πέτρα
Ή τη σπας η σε σπάει. Γι’αυτό ο δρόμος προς τον ουρανό είναι ανάγκη.
Αμμότοπος. #4
Άνθρωπε που ‘ρχεσε στη γη
Για πες μου τι γυρεύεις
Τι φέρνεις όταν έρχεσαι
Τι παίρνεις όταν φευγει (γραμμένο στην πόρτα του φίλου Αλέκου..)
Αμμότοπος, #5
Πριν κάποια χρόνια έλεγα ότι θέλω να είμαι άνθρωπος πολύπλευρος και
πολύδιάστατος. Να βρίσκω τη μουσική μέσα από τις καθημερινές
δραστηριότητες, τους ανθρώπους και το τώρα. Κι όμως, να που τώρα κινδυνεύω
να γίνω μονόχνωτος.
Χαίρομαι κάποιες φορές όταν γνωρίζω καλούς μουσικούς και τους σέβομαι και
τους θαυμάζω. Όμως πιο πολύ θαυμάζω τους ανθρώπους μουσικούς, που ασχολούνται με τη γή,
τους ανθρώπους, τα ζώα.. και διοχετεύουν τη ζωή τους στη μουσική. Και έτσι συμφωνώ με τον Κωσταγιώργο, δε με νοιάζει τι όργανα θα υπάρχουν
στο πανηγύρι, με νοιάζει να γίνεται της τρελής, να υπάρχει μαγεία. Στους 200 οι
130 ναναι ντίρλα, ο άλλος ένα εικοσάρικο μόνο στην τσέπη να το δίνει στο χορό,
να γίνονται σαματάδες να ρχεται ασθενοφόρο να μαζέψει κόσμο..
Αυτός που είναι καλός στη δουλειά του
Θα είναι και καλός μουσικός
Ας πούμε ότι για τώρα η δουλειά μου είναι να είμαι Όσο το δυνατόν περισσότερο άνθρωπος.
Σελειό 18.07.2017
Μπήκαμε στην Αλβανία, και έχουμε σκαλώσει, να μιλήσουμε Αγγλικα,
Ελληνικά..;
Στην ουσία δεν έχουμε ιδέα για το παρών και το παρελθόν του τόπου. Ένα
πράγμα σίγουρο.. Η Ήπειρος είναι ένας τόπος, και η γραμμή των συνόρων, σα
μια χαρακιά που χωρίζει αδέρφια και φίλους. Ό κόσμος έχει φύγει και συνεχίζει
να φεύγει, όμως αυτοί που έχουν μείνει χαίρονται που μας βλέπουν.
Και κάπως έτσι τυχαία, στα Βρυσερά, περνώντας, ακούσαμε το Μιχάλη Κιτσάκη
στο ακκορντεόν ναι παίζει Μότσαρτ. Ήρθαν και τα παιδιά για να χορέψουν και
έτσι όπως έχουμε πιάσει τη Δεροπολίτισσα* εμφανίζεται απο τη γωνία ο Λούτσας
(Γιάννης Μανγκλάρας). Πιστεύω δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτή την πρώτη μας
συνάντηση. Στο μισό μέτρο απόσταση, με φωνή καμπάνα, χαμόγελο ως τα αυτιά,
λούτσα στον ιδρώτα, κάνοντας χορευτικές και θεατρικές κινήσεις με όλο του το
σώμα.. άρχισε να τραγουδά μαζί μας. Ψιτ, σε σας μιλάω τραγουδιστάδες τεχνίτες,
καλή η εκγύμναση και τα μελίσματα, αλλά εδώ έχουμε όλες τόσες τέχνες σε μια
και αυτή να πηγάζει απτην καρδιά. Και κάτι ακόμα πιο απίστευτο. Όπως τους
εκτιμήσαμε μας εκτίμησαν κι αυτοί, κι αυτό είναι ανεκτίμητο.
- Ένα βίντεο που βρήκα αργότερα, με το Γιάννη μαγκλάρα να τραγουδά στα νιάτα του!
-
Στο Σελειό το βράδυ βρήκαμε την κυρία Κατίνα. Φιλοξενία και πολύ αγάπη. Και
πολύ ενέργεια.. Μακαρι στην ηλικία της να έχω τη μισή. Το τραγούδι είναι χαρά.
Και το πένθος πένθος. Κι αυτά δεν πάνε μαζί. Οι γυναίκες που θα θέλαμε να μας
τραγουδήσουν είχαν και έχουν πολλούς φραγμούς. Η κοινωνία της ηπείρου είναι
και ήταν κλειστή και δύσκολη, και μέσα σ’ αυτή έζησαν και τα τραγούδια. Ωραία
τα λέμε εμείς και τα ψάχνουμε, αλλά κάνουμε μια πιο δικιά μας φάση, πιο
απελευθερωμένη αλλά και πιο αρίζωτη.
*Μας είπαν ότι, στα χωριά της Δερόπολης την εποχή του κομματιού (ας πούμε γύρω στο
1600) δεν ήταν υποδουλωμένα στους Τούρκους και δεν τους επιβαλλόταν να γίνουν
μουσουλμάνοι. Οπότε αυτό το τραγούδι το έλεγαν τα διπλανά σε αυτά χωριά (π.χ.
Κτίσματα) που βρισκόντουσαν σε διαφορετική κατάσταση. “Δεροπολίτισσα, σαν θα πας
στην εκκλησιά, για προσκύνα και για μας..”
Βρυσερά 20.07.2017
Λένε ότι τα σύνορα είναι χαρακιές στο χάρτη. Χαρακιές βίαιες και ασύνδετες με
την πραγματικότητα του τόπου. Ή μάλλον, εισβάλλουν στην πραγματικότητα και
την πετσοκόβουν. Οι άνθρωποι εδώ είναι λίγοι και στεναχωριούνται επειδή
γίνονται λιγότεροι και φοβούνται πως θα χαθούν.
Κάθε χωριό και ζακόνι Κάθε μαχαλάς και τάξη
Στενά τα πράγματα στο χωριό, στενή η φιλοξενία, η παρέα το τραγούδι και οι
τσακωμοί. Κι όσο στενεύουν τα πράγματα, οι άνθρωποι έχουν περιορισμένες
επιλογές για να συμβαδίσουν και να συμπορευτούν.
Το ποτό δε σταματάει για τους περισσότερους, κι ας βλέπουν κάποιους δίπλα
τους να γκρεμίζονται. Το τραγούδι ούτε αυτό σταματάει, όταν υπάρχει η παρέα,
ότι και να συμβεί. Το πολυφωνικό τραγούδι είναι παράδοση και πρώτη φορά
μέσα σε μια μέρα βρεθήκαμε δυο φορές σε παρέα τραγουδιού. (Σελειό/Βρυσερά)
Αυτό το πρωινό μάθαμε από την κ.Κατίνα, Βάσω και τον κ. Αντρέα διάφορα
πράγματα σε σχέση με τα πολυφωνικά τα οποία θα προσπαθήσω να θυμηθώ
τώρα. “ Το παίρεις ωραία!” έλεγε κ. Κατίνα. Στο κομμάτι στης Δερόπολης τον
κάμπο, ένα κομμάτι που εμείς τραγουδούσαμε ήδη πολύ, μάθαμε διάφορες
πληροφορίες. μάθαμε επιτέλους τι σημαίνει αυτό το “μωρε μπιρμπιλιώ, μωρε
κιαμηλιό” “κιαη μελιότ” μας είπαν ότι σημάνει στα αλβανικά, κλαίω με δάκρυ.
Μπιρμπίλι το αηδόνι. Το κομμάτι χρονολογείται επί τουρκοκρατίας και το
παλικάρι είναι πληγωμένο από τον πόλεμο. (και όχι από την αγάπη όπως
νομίζαμε). Το κομμάτι αυτό εδώ (όπως και άλλα λυπητερά κομμάτια) τα παίρουν
αργά και με κλώσιμο. Έτσι όπως μας το έδειξε η κ.Κατίνα το κλώσιμο κινούταν
μεταξύ 1ης,2ης και 7ης ψηλής. Επίσης υπάρχει κάποιο αλβανικό ντοκυμαντέρ
πάνω σε αυτό το κομμάτι, το οποίο ακόμα δεν έχω βρει. Η κ. Κατίνα πέραν του
τραγουδιού και της οργανωτικής της δράσης να μαζεύει όλες τις γυναίκες,
φτιάχνει και τις στολές! Απίστευτη!
-Μια παρατήρηση δικιά μου – Η Βάσω στη μελωδία τραγουδούσε την τέταρτη με ένα ιδιαίτερο
χρώμα. Νομίζω ότι είναι λίγο πιο ψηλη (και συνεπώς παραπονιάρικη) από τη συγκερασμένη που
έχουμε συνηθίσει. Είχε και την τάση να φτάνει σε αυτή τη νότα ερχόμενη από χαμηλότερες, οπότε
βγάζει νόημα και το παραπάνω ανέβασμα...
Στά Βρυσερά την ίδια μέρα βρεθήκαμε σε ένα αρκετά στενό περιβάλλον, και
στενή φιλοξενία θα λέγαμε, όπου μεσολάβησε πολύ ποτό, τραγούδι, παρέα,
τσακωμός, χορός και φαί σε μερικές ώρες. Ήταν λίγοι οι κάτοικοι που είχαν
μείνει στο χωριό, όμως είναι εντυπωσιακό ότι σχεδόν όλοι συμμετείχαν στο
τραγούδι και το χορό. Όταν εμφανιστήκαμε εκεί με το λαούτο και το κλαρίνο
νομίζω ότι τους δώσαμε πολύ χαρά. Τόση χαρά, που απότι είδα το βάρος που
έπεσε σε μια κοπέλα από την πόλη που παίζει κλαρίνο ήταν τεράστιο, κοινωνικά
μιλώντας. Και όντας την περισσότερη ώρα σε μια παρέα ανάμεσα σε άντρες.
Παρόλες τις πολιτισμικές μας διαφορές όμως, καταφέραμε να συνυπάρξουμε, και
εμείς μάθαμε πολλά.. ελπίζω κι αυτοί το ίδιο.
Αργυρόκαστρο 24.07.2017
Πέρασαν μερικές μέρες έντονες και θα προσπαθήσω να τις θυμηθώ. Στη
Δερβιτσάνη βρήκαμε τον Αντώνη Τούνη, μουσικό/κλαριτζή και δάσκαλο. Τον
συναντήσαμε μέσα σε μια μεγάλη αίθουσα/θέατρο, που είχε γύρω ελληνικά
σημαιάκια και πάνω έγραφε με μεγάλα γράμματα «Γλώσσα μητρική μου, γλώσσα
ελληνική.» Τι να σημαίνει τώρα αυτό στη βόρεια Ήπειρο.. χρειάζεται κάποιος
καιρός για να καταλάβω. Έτσι κι αλλιώς ο πρόεδρος στα Βρυσερά την
προηγούμενη μέρα μου έλεγε. «Εμείς έδω χανόμαστε. Δε μπορείς να καταλάβεις
εσύ. Ευχαριστώ όμως που ήρθατε.»
Με το λεωφορείο για Δερβιτσάνη έβλεπα τις ταμπέλες για τα ανάμεσα χωριά.
Υπήρχαν ταμπέλες και στις δύο γλώσσες, όμως η ελληνική ήταν σε όλα σβησμένη
με σπρευ. Ρώτησα την Αφροδίτη και μου απάντησε. «Αυτοί οι εθνικιστές τα
κάνουνε, έχουνε μπει και σε σπίτια, χωρίς να κλέψουν, μόνο για να
καταστρέψουν.» Την εκκλησία του Αη Λια, πότε τη χαλάνε αυτοί, ποτε την
ξαναφτιάχνουν οι έλληνες. Ο Αντώνης, βρωμοέλληνας στην Αλβανία, πέρασε
είκοσι χρόνια στα Γιάννενα με δικό του σπίτι για να είναι τελικά ο βρωμοαλβανός
εκεί. Όλα αυτά και πάνω στις σκέψεις περί εθνικισμού και ανθελληνισμού. Πως
μπορεί μια έννοια στο ένα μέρος να σημαίνει μαύρο και στο άλλο άσπρο. Η
τουλάχιστον κάτι αρκετά διαφορετικό. Και να είχαν τραβηχτεί αλλού τα σύνορα,
άλλους ανθρώπους θα είχαν πνίξει.
Στη Δερβιτσάνη, αφού μας έκαναν κατάληψη, κατεδάφισαν και μπαχάλεψαν τη
σκηνή μας ένα τσούρμο παιδάκια, το βράδυ πετύχαμε όλον τον πολυφωνικό
κόσμο. Από τον πιο μεγάλο, το Δημοντέντε, μέχρι την νεανική ομάδα
πολυφωνικών του Τούνη. Ωραία σκέψη ότι όλοι αυτοί ενώνονται έτσι, με τα ίδια
κομμάτια, και μακάρι τα παιδιά αυτά να γουστάραν να ψάξουν και να μάθουν
όπως εμείς..
Αργυρόκαστρο 27.07.2017
Κάπου στην κορύφωση βρεθήκαμε στο Μπεράτ με το Γκρουπ Αργκίρο. Ούτε μια
ηχογράφηση και τραγουδήσαμε τόσα κομμάτια.. Στην ουσία όμως ήταν η πρώτη
τόσο δυνατή και γεμάτη εμπειρία πολυφωνικού τραγουδίσματος. Ακόμα δεν
μπορώ να καταλάβω πώς κάνει αυτή την προβατοφωνή ο αδερφός του Ρολάν.
Και μάλλον δεν θα μπορέσω αν δεν κάτσει να μου το δείξει..!
Μια γενική σκέψη.. όλα αυτά περί ιδανικής κατάστασης για παράδοση,
τραγούδια κτλ.. δεν υπάρχει! Ζούμε στο σήμερα και κρατάμε κάποια παλιά
πράγματα μαζί μας, με τα καλά και τα κακά τους, με τις δυσκολίες και τις
αντιφάσεις τους. Και ό,τι πάρουμε από αυτά, ό,τι δημιουργήσουμε, έχει την αξία
του. Κι ας είναι και κουτσή στο ιδανικό μου μυαλό. Στο πανηγύρι Τεριαχάτες κλαρίνο, ντιλέι, ντέφι και δυο αρμόνια.Ο βιολιτζής
θεατής γιατί δεν τον διαλέγουν πια. Λαούτο ούτε για πλάκα.
Συνειδητοποιώ άραγε, κατά πόσο έρχομαι θεατής, (ή τουλάχιστον επισκέπτης) σε
ένα κόσμο που μάλλον δε θα ήθελα να ζήσω; Κάπως προσπαθώντας να
αναπληρώσω ή να δημιουργήσω εμπειρίες, που μικρός δεν έζησα ποτέ. Κι όμως
θέλω να συνυπάρξω και με ανθρώπους διαφορετικούς, που ίσως δεν
καταλαβαινόμαστε σε πολλά επίπεδα, και βρίσκω κάποιο νόημα σε αυτό. Επίσης
για να δώ το δικό μου περιβάλλον σα μια μικρή φουσκάλα στην επιφάνεια της
γης. Είτε αυτό λέγεται κίνημα, παρέα, κουλτούρα, συμπεριφορά..
Γενικά το πολυφωνικό στην Αλβανία φαίνεται να έχει εξελιχθεί κάπως
διαφορετικά απ’ότι στην Ελλάδα. Υποψιάζομαι ότι έχει να κάνει και με το
κομμουνιστικό καθεστώς και την κουλτούρα που υπήρχε αλλά και τα μεγάλα
φολκλορικά φεστιβάλ που διοργανώνονταν. Πάντως φαίνεται ότι αυτή τη στιγμή
υπάρχουν πολλά, κυρίως αντρικά πολυφωνικά γκρουπ, τα οποία συμμετέχουν σε
φεστιβάλ και κάνουν πολλές συναυλίες.
Στο Αργυρόκαστρο, ένα όμορφο απόγεμα του Ιουλίου κατεβήκαμε στον
κεντρικό δρόμο για να παίξουμε μουσική. Με λαούτο, κλαρίνο, ηπειρώτικα και
πολυφωνικά. Είναι απίστευτο το πόσο καινούρια εμπειρία ήταν, και για μας και
για τον κόσμο. Από ότι φαίνεται δεν παίζει πια κόσμος μουσική στο δρόμο στο
Αργυρόκαστρο. Έτσι όταν καθίσαμε στα σκαλάκια, βάλαμε μπροστά το καπέλο
και ξεκινήσαμε να παίζουμε, έβλεπες ότι οι άνθρωποι σκάλωναν και ντρέπονταν.
Εμείς σιγα σιγά αρχίσαμε να νιώθουμε πιο άνετα, άνθρωποι άρχισαν να
σταματάνε, παππούδες, παιδάκια, αμάξια.. ώστε να γίνει τελικά μια από τις πιο
ωραίες εμπειρίες μας στο δρόμο! Μαζεμένος κόσμος γύρω γύρω, φωτογραφίες,
βίντεο, τραγούδι, γνωριμίες και κουβέντες. Ζωντάνεψε ρε παιδί μου!
Ευχαριστούμε τη Σεμίνα και τον Ίων για τις φωτογραφίες!
28.07 – 03.08
Από το ημερολόγιο αυτό λείπουν κάποιες μέρες που θα ήθελα να προσπαθήσω να
θυμηθώ τώρα. Μετά το Αργυρόκαστρο, πήγαμε προς την Πολύτσανη, ένας
χωματόδρομος καλός και γερός, για να κάνει τον προορισμό να φαντάζει πιο
απόμακρος. Αν και στις μέρες μας έχουν βελτιωθεί τα πράγματα. Κάτσαμε λίγο
και δεν προλάβαμε να γνωρίσουμε καθόλου από τον πλούτο που υπάρχει εκεί
στα πολυφωνικά. Ίσως ντρεπόμασταν κι εμείς λίγο, ο χρόνος ήταν
περιορισμένος... Όμως προλάβαμε να κάνουμε μια γνωριμία με την οικογένεια
Ίσσου, που μας γέμισε με εντυπώσεις και πληροφορίες για το πολυφωνικό και
την ζωή των Πολυτσανιτών. Μια εικόνα που έχω καθαρά στο μυαλό μου, είναι το
πρωί, που ξυπνήσαμε από τις σκηνές μας στην πλατεία. Και ένας βοσκός, έφερε
ένα αρνί δεμένο χειροπόδαρα, το οποίο έσκουζε όταν το μετέφερε. Και το άφησε
εκεί δίπλα μας για κάμποση ώρα. Πριν καταλάβω καν πως έγινε η διαδικασία
κατέβηκαν πιο κάτω, το έσφαξαν και μοίρασαν το κρέας. Δεν ξέρω να σου πω
ακριβώς πως ένιωσα, πάντως αυτή είναι η διαδικασία ολόκληρη, και όχι
συσκευασμένα προιόντα που αγοράζονται στο σουπερμάρκετ.
Κατεβαίνοντας προς τα νότια, φτάσαμε στην Κόνιτσα, όπου πετύχαμε μια πολύ όμορφη φάση οργανωμένη από νέους φίλους, για φίλους.Ήταν βράδυ στο ποτάμι, πήραμε τα όργανα μας και τα παπούτσια στο χέρι και διασχίσαμε περπατώντας στην άλλη άκρη, για να φτάσουμε σε ένα αυτοσχέδιο μπαράκι στην ακτή, με κεράκια, μπυρίτσες και ήρεμη παρέα. Τα παιδιά είχαν φτιάξει αυτό που λέμε “φασάρα”!
Κεράσοβο 03-12.08
Την επόμενη μέρα, γνωρίζοντας ένα τσομπάνη στο αμάξι, ανεβήκαμε προς το
Κεράσοβο. Τρίτη φορά που ερχόμαστε, και πάλι όχι για 2-3 μέρες αλλά για 2
βδομάδες. Οπότε εδώ έχουμε μια διαφορετική σχέση, Τόσο πλούσια και οικεία,
που σταμάτησα να πολυγράφω στο τετραδιάκι μου. Θα προσπαθήσω να θυμηθώ
κάποια πράγματα.. Γενικά το γλέντι και οι μουσικές μαζώξεις, όσο πλησίαζε ο
δεκαπενταύγουστος γινόντουσαν και πιο συχνά, σχεδόν καθημερινά.
Φαντάζομαι αυτό αντικατοπτρίζει και τη ζωή στο χωριό παλιότερα, όταν όλοι οι
ξενιτεμένοι μαζεύονταν το καλοκαίρι, για να γλεντήσουν και να σμίξουν με τις
οικογένειές του, πριν ξαναφύγουν για δουλειά, κυρίως ώς μάστορες. Ο κυρ –
Μήτσος αν και ξέρουμε πόσο ωραία τραγουδάει, δεν έχουμε καταφέρει να τον
ηχογραφήσουμε αυτά τα τρία χρόνια. Έχουμε καταφέρει όμως να κάνουμε
ωραία παρέα, να πούμε ιστορίες και καλαμπούρια. Να νιώσουμε πως θα ήταν να
τον είχαμε παππού μας.. Μας είπε πως μια φορά, όντας μικρός είχε περπατήσει
από τον κάμπο στη θεσσαλία για μέρες μέχρι τα βουνά του Σμόλικα. Και πως μια
αρκούδα σχεδόν του έσωσε τη ζωή δείχνοντας του το δρόμο μέσα στο χιόνι. Τα
ξέρει πολύ καλά όλα τα βουνά και βοσκοτόπια γύρω. Γιαυτό και από αυτόν
κράτησα ένα δικό του στίχο.
“Όλα τα δέντρα του βουνού τα έχω μετρημένα όλοι αναστενάζουνε μα όχι σα κι εμένα.”
Η Μαριάνθη μαζί με πολλές από τις γυναίκες του χωριού, μας έδειξαν πως
έφτιαχναν παλλιά τα μάλλινα, από το τρίχωμα των προβάτων, φέρνοντας όλα τα
εργαλεία και στήνωντας ένα πολύ αστείο θεατρικό με αυτοσχέδιους διαλόγους.
Η ίδια μας τραγούδησε τραγούδια που προέρχονται από το χωριό και μας έδειξε
μέχρι και κάποιους από τους χορούς.
Ο Παύλος (με το ντέφι και το βιολί του)
πέρασε ώρες μαζί μας για να μας δώσει να καταλάβουμε πως παίζονται αυτοί οι
ιδιότυποι ρυθμοί της περιοχής.. έχουμε ακόμα δρόμο!
O Κώστας με τη φλογέρα του, μας έπαιξε σκοπούς που έμαθε εμπειρικά με τα χρόνια, στο χωριό και τα βουνά..
Εμείς με τη σειρά μας προσπαθήσαμε να ανταποδώσουμε, παίζοντας διάφορα
κομμάτια που φέρναμε από τα δικά μας ταξίδια και φτιάχνοντας μεγάλες
όμορφες μουσικές παρέες τα βράδυα. Στήσαμε και ένα μία μικρή παράσταση με μουσική, κούκλες και ιστορίες και την παρουσιάσαμε στο σχολείο του χωριού!
Κεράσοβο Κόνιτσας 06.08.2017
Σχεδόν ολοήμερο το γλέντι σήμερα,με ένα μικρό διάλλειμα το απόγεμα.
Δουκήθηκα* να γράψω, γιατί είναι σημαντική η καταγραφή της εμπειρίας. Για να
θυμάμαι εγώ, και να μαθαίνουν και οι άλλοι, ότι αυτό που ζήσαμε σήμερα ήταν
μία τελετή. Με τα σχήματα της και τους τρόπους της. Και μέσα σε αυτή
καλούμαστε να υπάρξουμε και να εκφραστούμε. Σε μια στιγμή ένιωσα
στριμωγμένος και σχεδόν συγχισμένος από την περίεργη δυνατή ατμόσφαιρα.
Αλλά φαντάζομαι ότι θα έπρεπε κάπως να το περιμένω, όταν η πρώτη επαφή
είναι “Που πας εσύ με το λαούτο ρε γαμώτη σου..;! Έλα δω!'' και “Αν δεν έρθετε
να μας παίξετε τώρα, δεν θα σου ξαναμιλήσω!”.. και που να 'ξερες γέρο, ότι δεν
με προβληματίζει ‘’το κόριτσι μου’’, δεν προσπαθώ να προστατέψω κάτι,
προσπαθώ να αφουγκραστώ τον πόνο σου. Γι’αυτό είμαι και 'γω ανταριασμένος.
Φάπες και φιλιά μαζί, γίνεται; Εδώ μάλλον ναί. Εδώ δεν είμαστε πολιτισμένοι.
Περνάει όμως αυτό σε μένα και στην παιδεία που κουβαλάω; Στέκει; Πως μπορώ
να εμποδίσω τον άνθρωπο όταν πλησιάζει το ζώο; Αντιδρώ με ένστικτα ή με
λογική κρίση;
* Δουκήθηκα σημαίνει θυμήθηκα στο ιδίωμα του χωριού και ίσως και σε αρκετά
άλλα χωριά παλιότερα!
''Αίντε μεσ'την πλατεία του χωριού έχω φυτέψει δύο δέντρα
αχ, για να 'ρχονται οι γείτονες
να πιάνουνε γιε μου κουβέντα
(οι κομπανίες να 'ρχονται
να στήνουνε γιε μου τα γλέντια)“
Μόνο με το χρόνο και τη δέσμευση βγαίνει ο καρπός. Δεν γίνεται να 'χεις εκατό
χωριά, ένα φτάνει. Μέσα του θα γνωρίσεις και θα ξαναγνωρίσεις τους
ανθρώπους εκατό φορές. Και τον εαυτό σου το ίδιο.
“Ίσα με εκατό χωριά, θα τα’χω τριγυρίσει μα ένα μόνο εκατό, φορές έχω γνωρίσει”
Σήμερα ήταν μια γιαγιά στην παρέα, στο μεγάλο τραπέζι όπου παίζαμε μουσική,
η κυρία Παναγιώτα. Η οποία έβγαζε μία απίστευτη ομορφιά. Μπορούσα να τη
φανταστώ νέα, να τραγουδάει τα ίδια τραγούδια με μας.
“ Όσο με οριοθετείτε, τόσο μαθαίνω να το σκάω να πετάω και να σκάβω
εσείς γραμμές, εγώ μορφές, εσείς γκρεμοί και τέρματα
εγώ κλείνω τα μάτια και πηδάω
Το τραγούδι μου βγήκε απ' την καρδιά
και πέταξε σαν ήχος μέχρι τα δικά σου αυτιά
είναι λουλούδι με αγκάθια
μην του ζητάς να φορέσει ψεύτικα ανθιά και ομορφοπέταλα.”
Πάδες 17.08.2017
Όπως κάθε τι και αυτό το ταξίδι φτάνει στο τέλος του ή και στην αρχή του. Η
μάλλον κάπου εδώ κλείνει ένα κεφάλαιο σαν ένα κύκλο που ψάχνει να βρει την
αρχή του. Πέρασαν οι μέρες τόσο γεμάτες.. που δεν έχει νόημα να προσπαθήσω
να τις περιγράψω. Γιαυτό θα προσπαθήσω να αποτυπώσω μόνο κάποιες σκέψεις
και αισθήματα.
Ήπειρος σημαίνει, όπως και τα περισσότερα μέρη στην αλήθεια τους,
πολυεθνικότητα. Τσιγγάνοι, Αλβανοί, Έλληνες, Τούρκοι, Βλάχοι, αυτοί έγραψαν
την ιστορία και διαμόρφωσαν την παράδοση, τη μουσική και τη γλώσσα έως
σήμερα. Να είσαι περήφανος για την καταγωγή σου, όχι γιατί είναι καλύτερη ή
χειρότερη από άλλους, αλλά γιατί.. γιατί αλήθεια; Κι ας μην είσαι περήφανος, να
είσαι τουλάχιστον συνειδητή. Να βρεις τις ρίζες σου εκεί που έχουν αυτες
αναπτυχθεί και όχι όπου στις τοποθετούν κάποιοι άλλοι.
Ο κάθε λαός, κάθε ομάδα, κάθε χωριό, κάθε συντεχνία και κάθε άτομο,
προσφέρει ένα κομμάτι σε αυτό που φτιάχνει τον ευρύτερο πολιτισμό του τόπου.
Είτε είναι βοσκοί με φλογέρες, γυναίκες με τα τραγούδια και τις στολές τους, οι
τσιγγάνοι τις τέχνες και τα όργανα τους, οι πετράδες με τα γεφύρια τους.
Η μουσική, και αυτές οι πανέμορφες ομαδικές μουσικές βραδιές του καλοκαιριού
ανοίγουν πόρτες, ιδέες και όνειρα για δημιουργία στην καθημερινότητα, είτε
αυτό για μένα είναι ο ρόλος του λαουτιέρη, η συν-δημιουργία και σύνθεση με
αδελφές ψυχές, η συνοδεία σε ένα καλό βιολί, η πολυφωνική ομάδα και η μπάντα
γενικότερα, η μελέτη και η καταγραφή.. και πάνω απ' όλα η παρέα, γιατί ότι δεν
μοιράζεσαι, μπορεί εύκολα να χαθεί στα σκοτάδια του μυαλού.
Η ισορροπία και το μέτρο. Δύο παράγοντες που εισέρχονται στη ζωή μου όλο και
περισσότερο. Γιατί είτε τα ' χω ανάγκη, είτε συνειδητοποιώ ότι αυτά με
διαμορφώνουν. Μικροί και απλοί άμεσοι στόχοι, μπορεί να οδηγήσουν σε μεγάλα
και μακρινά μονοπάτια. Τα πολλά λόγια είναι φτώχια. Ας είμαστε φτωχοί, όχι
όμως στα λόγια.
*Στις Πάδες ανταμώσαμε την παρέα μας, το Τουρλουμπούκι, και παίξαμε στην πλατεία του χωριού το 15αυγουστο μαζί με άλλη μια πολύ δυνατή μπάντα, που δημιουργεί πάνω στην παράδοση, τη Βουκολική Διαταραχή. Ορίστε βίντεο από τα λαιβ και των δύο!
Κάπου εδώ φτάνει αυτό το κείμενο στο τέλος του. Ορίστε ένα λινκ για τη συλλογή με τις ηχογραφήσεις. Για
να συμπληρωθεί η εικόνα! Μπορείτε να τις κατεβάσετε και να βρείτε στίχους/ πληροφορίες. Η γνώση πρέπει να μοιράζεται ελεύθερα και όχι να αραχνιάζει σε προσωπικά αρχεία και σκοτεινές αναμνήσεις!! https://onemansnoise.bandcamp.com/album/2017 και ένα ημεηλ για επικοινωνία dimitrisathanas@hotmail.com
Αυτά για τώρα, Δημήτρης
Αθήνα 09.01.2018 * Αν θες να κατεβάσεις το αρχείο σε pdf υπάρχει εδώ πέρα, κάνοντας δεξί κλι και λήψη κάτω δεξιά που λέει PDF https://archive.org/details/ipiros2017pdf
